| گرگان --- خبرنگار اطلاعات: کنگره علوم خاک مهمترین کنگره از لحاظ علمی و شمار شرکتکننده در سطح ملی است که در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برگزار خواهد شد.خرمالی مدیر گروه خاکشناسی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان با بیان این مطلب، گفت: با توجه به اهمیت فوقالعاده این کنگره و قابلیتهای فراوان استان گلستان از لحاظ جنبههای تحقیقاتی مرتبط با علوم خاک، برگزاری این کنگره را به انجمن علوم خاک ایران پیشنهاد دادیم که پس از بررسیهای به عمل آمده از توانمندیهای این دانشگاه، برگزاری یازدهمین کنگره علوم خاک ایران به دانشگاه گرگان واگذار شد. وی افزود: معرفی توانمندیهای علمی و تحقیقاتی دانشگاه گرگان به ویژه گروه علوم خاک، معرفی توانمندیهای بالقوه تحقیقاتی خاکهای استان که به لحاظ آب و هوایی طیف وسیعی از خاکها را دارا است و بررسی علمی و مطرح کردن معضلات خاکهای استان از جمله مهمترین اهداف برگزاری این کنگره در گرگان است.دکتر خرمالی در پایان یادآور شد: در این کنگره تمامی استادان خاکشناسی کشور و نیز رشتههای مرتبط دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد، اعضای هیأت علمی سایر دانشگاهها و میهمانان خارجی حضور خواهند داشت. | |
فلزات سنگین به دلیل آثار بازدارنده ای که بر رشد و نمو گیاهان دارند و نیز اثر برروی عملکرد و کیفیت تولیدات کشاورزی،سلامت موجودات زنده را از طریق زنجیره غذایی مورد تهدید قرار می دهند . بیشترین شدت این آلودگی بطئی و پنهانی بوده و در طول زمان بروز می کند و غیر قابل برگشت است . آلودگی اراضی کشاورزی به فلزات نظیر کادمیوم،سرب،روی و نیکل از منابعی نظیر کودهای شیمیایی فسفاته،معادن و آلودگی وسایط نقلیه از جمله مسائل پیش روی تولید محصولات کشاورزی در مقوله کشاورزی پایدار است . استفاده از گیاهان و موجودات زنده ( باکتریها ) به
منظور پالایش آلودگی محیط زیست از آلودگی هایی نظیر فلزات سنگین،آفتکشها،کودها،مواد منفجره و مواد نفتی فناوری جدیدی است که به آن " گیاه پالایی " یا " زیست پالایی " اطلاق می شود . تاریخچه استفاده از این تکنیک قدمت چندانی نداشته و بر اساس مستندات موجود به حدود 120 سال قبل برمی گردد . در این روش امکان رفع آلودگی از آب و خاک فراهم شده است . البته همه گیاهان توانایی رفع آلودگی از محیط را ندارند . بلکه گیاهانی با توانایی جذب و تحمل غلظت بالای عناصر سنگین به عنوان گیاهان فرا انباشت برای این منظور استفاده می شوند . این گیاهان 10 تا 500 برابر بیشتر از گیاهان دیگر فلزات را جذب می کنند . در این تحقیق وضعیت خاکهای منطقه آلوده به فلزات سنگین و پوشش گیاهی مورد ارزیابی قرارگرفت و باکتریهای خاک نیز جداسازی گردید .
نگاه محمد باي بوردي، استاد خاك و آب كشور، به رويكرد جديد علم خاكشناسي در سخنرانيي ايشان بسيار جالب و جديد بود. او در سخنراني خويش عنوان كرد كه"خاكشناسي براي بقا و دوام خود ناگزير است كه از كوره راه كشاورزي بيرون بيايد و آزادانه در شاهراه مدیریت محيط زيست كه كشاورزي نيز بخشي سرنوشت ساز از آن است گام بردارد". براستي كه علم خاكشناسي در كشور با كشاورزي عجين شده است و خاكهاي عرصه هاي منابع طبيعي(مرتع، جنگل و بيابان) و محيط زيست مورد بي مهري قرار گرفته اند. همان كه عطا رضايي از موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع در سخنراني خود خواهان تعيين متولي براي پژوهشهاي خاك عرصه هاي خارج از دشتها ومنابع طبيعي شد. متن سخنراني دكتر باي بوردي را عينن در ادامه ميگذرام شايد گره گشاي راه براي دانشجويان رشته خاكشناسي براي انتخاب صحيح مسير در آينده باشد: با سپاسگزاري از دعوت انجمن علوم خاك و اغتنام شركت در همايش، نكات ارايه شده در سخنراني دكتر محمد بابوردي بشرح زيردستهبندي شده بود:
1- با حساب سرانگشتي تعداد دانشجويان رشته خاكشناسي در دانشگاههاي كشور در حدود دو هزار نفر است.
2- در ده سال اخير تعداد متقاضيان تحصيل در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري خاكشناسي در دانشگاههاي امريكا و كانادا 40 درصد كاهش داشته است. تعداد فارغ التحصيلان دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري خاكشناسي در دانشگاههاي انگلستان به زير ده نفر در سال كاهش يافته و اسامي آنان حكايت از مليتهاي آفريقائي و عرب آنهاست. در ده سال اخير با آنكه تعداد مقالات خاكشناسي افزايش يافته ولي فقط نام 15 درصد از نويسندگان اين مقالات به واحد آموزشي و پژوهشي كه نام خاك در ان بكار رفته تعلق دارد و بقيه آنها به رشته هاي ديگر از زمين شناسي تا ميكروبيولوژي تعلق دارند.در دوسال اخير 21 گروه دانشگاهي فيزيك و نه فيزيك خاك در دانشگاههاي انگلستان كه از پيشكسوتان علم فيزيك است، تعطيل شده است.
3- همه اين آمار و مصيبت نامه حاكي از دگرگوني ديدگاهها به خاك است. در ايران با آنكه فقر موجود است ولي خوشبختانه فقر به معني گرسنگي وجود ندارد و تامين 95% از نياز محصولات كشاورزي يك جمعيت هفتاد ميليوني كه 68% آنها نيز شهرنشين شده اند موفقيت قابل تحسيني است. از طرفي با پذيرش عضويت ايران در سازمان تجارت جهاني و پيروي بدون چون و چرا از مقررات آن كه بايستي حداكثر تا هفت سال ديگر پذيرفته و پياده شوند، توليدات كشاورزي ايران فقط در برخي زمينه هاي باغباني و گياهان دارويي مزيت نسبي خواهد داشت و در ساير زمينه ها بعلت يكسان شدن تعرفه ها و حذف يارانه، عملكرد ها و قيمتهاي رقابت پذير با بازار بين المللي وجود نخواهد داشت و اجبارا تن به واردات خواهد داد و از هم اكنون كاربرد واژه خودكفايي را بايد به تاريخ سپرد.
4- اگر علم خاكشناسي مي خواست از صفر شروع شود با توجه به امنيت غذايي در ايران و در كشورهاي صنعتي حتما بعنوان علم جداگانه و در غير ارتباط الزامي با كشاورزي تعريف مي گرديد و شايد هرگز به زير شاخه هاي شناخته شده امروز مانند شيمي خاك، فيزيك خاك، رده بندي خاك، حاصاخيزي و كاني شناسي و... تقسيم نمي گرديد و كوشش بيشتري مي نمود تا با رشته هاي ديگر مانند شيمي، فيزيك، زيست شناسي، اقتصاد، جامعه شناسي و... الفت و پيوند محكمتري ايجاد كند. از طرفي چون خاكشناسي نه تنها به مسائل كاني شناسي ، زمين شناسي، ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي، فيزيكوشيميايي، بيولوژيكي... سازه ها و فرآيندهاي خاك مي پردازد، لذا مانند علوم پايه شيمي يا فيزيك نمي تواند فقط يك رشته از علوم تلقي شود، بلكه گاهي در بطن و گاهي در مرز كليه علوم كه از آنها وام مي گيرد حركت كرده و يك علم بين رشته اي و فرا رشته اي است كه از يك طيف بسيار كلان (رده بندي) تا خرد (نانو)و از يك واكنش تبادلي لحظه اي تا پيدايش چند سانتيمتر خاك در چند قرن و از ذره خاك تا حوضه آبخيز را در آن واحد در بر مي گيرد ولي با تمام اين تفاضيل هنوز نتوانسته است مانند آب وهوا كيفيت مطلوب خود را اعلام كند و در هر شبيه سازي و مدل بازي در حاليكه پيچيده ترين پوسته زنده و آسيب پذير كره زمين است، در ساده ترين حالت بكار گرفته مي شود.
افزودن کودهای آلی به خاک ضمن افزایش عملکرد، باعث بهبود کیفیت و میزان ماده مؤثره گیاهان دارویی می شود،
به گزارش خبرگزاري كشاورزي ايران (ايانا)-احمد احمديان و گروهي از پژوهشگران دانشگاه آزاد اسلامي واحد جويبار در مقاله اي تاثير مصرف كود دامي در افزايش عملكرد، كيفيت و درصد اسانس گياه دارويي زيره سبز را بررسي كرده اند،
در اين مقاله آمده است: گیاهان دارویی برای افزایش میزان ماده مؤثره خود به عناصر کم مصرف نیاز دارند که بخش عمده آن می تواند از کودهای آلی تأمین شود.
برای تعیین میزان افزایش عملکرد، کیفیت و درصد اسانس گیاه دارویی زیره سبز تحت مصرف کود دامی آزمایشی در چهار تکرار و به مدت يك سال در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زهک از توابع شهرستان زابل انجام شد.
نتایج نشان داد که صفات تعداد چتر در بوته، تعداد بذر در گیاه، عملکرد کاه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد اقتصادی بطور معنی داری تحت تأثیر کود دامی افزایش یافت. ولی تعداد دانه در چتر، وزن هزار دانه، ارتفاع گیاه و شاخص برداشت بین تیمارهای مختلف تفاوت معنی داری نشان نداد.
همچنين بررسي ها نشان داد که مصرف کود دامی تأثیر معنی داری بر غلظت عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و سدیم دانه های زیره سبز ندارد.
نتایج آزمایش حاکی از آن است که حاصلخیزی خاک و مصرف کود دامی باعث افزایش رشد، برخی اجزای عملکرد، عملکرد دانه و درصد اسانس زیره سبز می شود، در حالیکه تأثیری بر روی غلظت عناصر مورد مطالعه در این آزمایش و کیفیت دانه زیره سبز ندارد.
مصرف بيش از حد كودهاي شيميايي باعث پايين آمدن كيفيت محصولات كشاورزي و افزايش بيماريهاي سرطاني در كشور شده است.
به گزارش خبرنگار كشاورزي ايسنا، دكتر غلامرضا شواقي فيروزآبادي ـ رييس دانشكده مهندسي آب و خاك دانشگاه تهران ـ در هفتمين جلسه كار گروه آب و خاك فرمانداري كرج گفت: سابقه توليد و مصرف كودهاي شيميايي در دنيا به سالهاي 40 ـ 1930 ميلادي بر ميگردد. در ابتدا اين كودها از معادن استخراج ميشد و بعد توسط كارخانههاي كودسازي توليد و عرضه شد كه در آن زمان با توجه به فقر خاكهاي زراعي در يك مدت زمان كوتاه منجر به افزايش 40 تا 50 درصدي محصولات در دهههاي گذشته شد.
او افزود: در ايران به دليل شناخت نداشتن كشاورزان از كودهاي شيمايي در ابتدا مصرف آن در حد خيلي پايين بود ولي متاسفانه در دهههاي اخير مصرف كودهاي شيميايي توسط كشاورزان بنا به دلايلي با افراط و تفريط مواجه شده است كه نتيجهاش اين شده تا كشاورزان كشور ايران بين بسياري از مجامع بينالمللي مقام اول آلودگيهاي آب شرب را به خود اختصاص دهند.
شواقي خاطرنشان كرد: از آن جايي كه كودهاي شيميايي خود نوعي نمك هستند اگر در هر سال به مقدار زياد وارد خاك شوند به ويژه در مناطق خشك باعث تخريب ساختار خاك شده و علاوه بر آن باعث آلودگيهاي زيست محيطي و خطرات بهداشتي ميشود؛ همچنين مصرف بيوريه اين نوع كودها در گياهان باعث بالا رفتن غلظت نيترات در آبهاي زير زميني و شرب شده كه هر چند نيترات براي رشد گياه عامل موثر است ولي براي انسان اين ماده سمي و سرطانزاست.
رييس دانشكده مهندسي آب و خاك دانشگاه تهران تاكيد كرد: يون نيترات موجود در گياه به خصوص در سبزيجاتي چون كاهو، اسفناج، خيار، پياز و سيبزميني موجب بروز انواع سرطانها در انسان ميشود.
وي در ادامه با اشاره به مزاياي استفاده از كودهاي آلي گفت: استفاده از اين نوع كودها علاوه بر تامين عناصر مورد نياز گياه باعث بهبود ساختمان خاك شده به طوري كه مصرف 40 تن كود آلي تا 7 سال شرايط مفيد براي رشد گياه را مهيا ميكند ولي آنچه كه در كشور باعث استفاده نكردن كشاورزان از اين نوع كودها ميشود گراني اين مواد است چرا كه بايد در حجم زياد مصرف شود و به دليل نداشتن صرفه اقتصادي كشاورزان رغبت چنداني براي استفاده از آن ندارند.
رييس دانشكده مهندسي آب و خاك پرديس كشاورزي كرج در پايان گفت: متخصصان تغذيه گياه معتقدند با تغذيه تلفيقي كودها يعني استفاده تركيبي از كودهاي شيميايي، آلي و بيولوژيك با اولويت كودهاي آلي و بيولوژيك ميتوان توليد محصولات را با عوارض جانبي كم، بالا برد و همچنين با كاهش يا حذف يارانههاي كودهاي شيميايي ميتوان توليد و ترويج مصرف كودهاي آلي و بيولوژيك را با توجه به مزاياي مفيد آنها در بين كشاورزان بالا برد.
موطن اصلی و قدمت زیتون
زیتون تقریبا از 3000 سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده قرار میگرفته است. این گیاه از نواحی گرم و نیمه گرم میباشد و موطن اصلی آن را در سوریه و جنوب ترکیه میدانند و از این نقاط به سایر نواحی که دارای آب و هوای مدیترانهای هستند برده شد و اکنون از دامنههای غربی هیمالیا در شرق تا سواحل اقیانوس اطلس در مغرب و در دو طرف دریای مدیترانه درخت زیتون کاشته میشود. علاوه بر نواحی نامبرده در آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی و استرالیا این محصول را نیز میکارند و مورد استفاده قرار میدهند.مشخصات گیاه شناسی درخت زیتون
برگ درخت زیتون متقابل و باریک و سبز تیره و دائمی و همیشه سبز است. برگ نسبتا ضخیم بوده و در قسمت فوقانی یعنی روی سطح برگ کاملا صاف و صیقلی است در صورتی که در سطح زیرین آن دستههای متفرق کرک مشاهده میشود. این کرکها در اطراف روزنه قرار دارند و نقش آنها جلوگیری از تبخیر در موقع گرما و خشکی هوا میباشد. جوانه گل زیتون در اواخر تابستان بین برگ و ساقه جوان همان سال ظاهر میشود ولی به حال رکود باقی میماند تا بهار سال بعد که این جوانه رشد کرده و شاخه تولید میکند. گل زیتون دارای چهار گلبرگ و دو پرچم است و گل آذین آن خوشهای است.جوانه گل روی شاخه همان سال ظاهر میشود ولی میوه زیتون روی شاخه سال قبل قرار دارد. تعداد گل در هر خوشه و بنابراین در تمام درخت خیلی زیاد است لذا مقدار دانه گرده نیز زیاد میباشد ولی تمام گلهای یک درخت تبدیل به میوه نمیشوند. شکل تنه درخت زیتون خیلی نامنظم است یعنی تنه درخت صاف و عمودی رشد نمیکند و اغلب برجستگیها و غدههایی روی تنه و شاخههای آن مشاهده میشود. روی ریشه درخت زیتون نیز مجموعهای از جوانهها ساقه هوایی فشرده به یکدیگر به شکل غده که اندازه آن به درشتی یک تخم غاز است مشاهده میشود.
آب و هوای مطلوب درخت زیتون
درخت زیتون یکی از گیاهان مناطق مدیترانهای یعنی مناطقی که دارای هوای گرم و مرطوب که معمولا در زمستان درجه حرارت هیچگاه به صفر نمیرود میباشد. مع هذا در نواحی خشک اگر بتوان در فصل تابستان باغ را آبیاری کرد درخت زیتون کاملا رشد کرده محصول قابل ملاحظهای میدهد. از نظر درجه حرارت نیز درخت زیتون که گیاه گرمسیری میباشد تا اندازهای نسبتا زیاد تحمل سرما را میکند یعنی درختان جوان تا 9 درجه سرما و درختان مسن و بارور تا 12 درجه زیر صفر را تحمل میکنند.سرمای شدید در درخت زیتون باعث شکاف خوردن پوست درخت شده و در محل شکاف باکتریهای مخصوصی تولید برآمدگی میکنند و کمکم تعداد این گرهها زیاد شده تا بالاخره باعث خشک شدن درخت میگردد. سرما به برگها صدمه قابل ملاحظهای نمیزند و میوههای سرمازده که پلاسیده و کوچک بمانند فقط برای تهیه روغن زیتون قابل استفاده میباشند.
خاک مطلوب درخت زیتون
درخت زیتون را در هر نوع زمین میتوان کاشت ولی مقدار محصول همیشه متناسب با درجه حاصلخیزی و مرغوبی خاک میباشد برای برداشت محصول کافی و مرغوب باید درخت زیتون را در زمینهای عمیق و حاصلخیز کاشت. در زمینهایی که سطحالارضی کم عمق میتوان زیتون کاری کرد. از کاشت این درخت در اراضی مرطوب و یا زمینهای شور باید خودداری شود.ازدیاد درخت زیتون
درخت زیتون را میتوان به طرق مختلف زیاد کرد. بعضی از کلیه وسایل تکثیر مانند کاشت هسته ، قلمه ، خواباندن شاخه و پیوند پایه بذری میتوان استفاده کرد. بین طرق مختلف تکثیر بیشتر از کاشت هسته برای تهیه پایه و پیوند و قلمه خشبی و یا نیمه خشبی استفاده میکنند.کود و حفظ حاصلخیزی خاک در باغ زیتون
کودهای ازته در درشتی میوه و مقدار محصول زیتون اثر زیاد دارد. در عمل چون ازت در زمین مخصوصا در اراضی فاقد مواد آلی به مقدار بسیار کم موجود است باید هر سال مقداری کود دامی و شیمیایی ازته به درخت داد. کود دامی اثر سریعتر ندارد ولی در زمینهایی که از حیث حاصلخیزی ضعیف هستند و مخصوصا برای اصلاح خواص فیزیکی خاک لازم است و درصورتی که بهای کود دامی زیاد باشد و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نباشد باید حتما از کود سبز برای تامین مواد آلی زمین یعنی هوموس استفاده کرد.در اراضی ضعیف برای هر درخت زیتون و در مدت سه سال اول هر ساله مقدار 500 گرم ازت در اسفند یا فروردین ماه باید با خاک مخلوط کرد. در اراضیهای حاصلخیز و مرغوب میتوان از کود شیمیایی اولیه یعنی 500 گرم ازت برای هر درخت صرفنظر کرد و فقط برای حفظ حاصلخیزی خاک کود دامی و یا کود سبز را مورد استفاده قرار داده فقط 200 تا 250 گرم ازت سالیانه برای هر درخت کافی میباشد.
خاک خوب و کمی نمناک:
این نوع خاک جهت درمانهای زیر مفید است:
- درمان انواع دردهای استخوانی، ماهیچه ای و یا دردهای مزمن و حتی خفیف
- درمان تسکین انواع دردها و آرامش بخشیدن
- درمان ورم های بدن
- سلامتی، طول عمر و حتی زیبایی
- بهبود انواع بیماریهای پوستی
درمان انواع دردهای استخوانی ، ماهیچه ای و یا دردهای مزمن
و حتی خفیف
طریقه استفاده:
مقداری از خاک سطح زیرین باغچه را با مقدار کمی آب مخلوط نموده و بر روی محل درد بمالید. پس از 10 دقیقه محل را بشوئید. این روش را با توجه به دستور ذیل روزانه تکرار نمایید:
جهت تسکین دردهای خفیف و ماهیچه ای: 2 بار در روز
جهت تسکین دردهای مزمن و شدید استخوانی: 3 الی 4 بار در روز
درمان تسکین انواع دردها و آرامش بخشیدن
طریقه استفاده:
جهت تسکین درد: مقداری از خاک نمناک سطح زیرین زمین را الک نموده و سپس آنها را با مقداری ماست و یا شیر مخلوط نموده تا به صورت خمیر (شل) در آید. سپس آنها را بر روی محل درد بمالید. پس از گذشت پانزده دقیقه محل را بشویید. این روش را روزی دوبار قبل از خواب شبانه و پس از بیدار شدن از خواب در صبح تکرار کنید.
جهت آرامش یافتن: مدتی بر روی خاک نمناک دراز بکشید تا انرژی های آرام بخش آن جذب مدارات اطراف بدن شما گردد.
به طور کلی خاک لایه بیرونی و یا همان پوسته زمین دارای اثرات مفید و مضر میباشد. امواج و انرژی های مداری سطوح مختلف زمین بر روی اجسام، گیاهان، حیوانات و انسان ها ممکن است اثرات مخرب و یا مفید داشته باشند که بستگی به شرایط خاص آنها دارد. برای مثال: افرادی که به بیماریهای ریوی ( همچون آسم و سرطان ریه) مبتلا هستند، نباید در تماس مستقیم با خاک قرار گیرند چرا که برای آنها مضر است.
درمان ورم های بدن
طریقه استفاده:
مقداری از خاک زیرین سطح باغچه و یا زمین را با مقداری آب میوه مخلوط نموده تا بصورت خمیر در آید. سپس آن را برروی محل ورم قرار دهید و پس از گذشت پانزده دقیقه خمیر را برداشته و به مدت ده دقیقه بر روی زمین زیر نور خورشید دراز کشیده تا نور بر روی محل ورم بتابد. سپس محل را با آب بشوئید. این عمل را حتما" بین ساعات 12 الی 14 انجام دهید.
هنگامی که خاک در مناطق مرطوب و معتدل باشد و یا در اغلب ماسه های سواحل دریاها، دارای هاله ای می باشد. این هاله انرژی های بسیار عظیم و مثبتی را وارد بدن انسان ها می نماید که جهت سلامتی، طول عمر و حتی زیبایی آنها مفید است.
توصیه می شود: خاک و یا ماسه های کنار دریا را بر روی بدن خویش بمالید و مدتی بگذارید به همان حالت باشد تا امواج آنها شما را در برابر ابتلاء به بیماریهای مختلف محافظت نمایند. این روش جهت بهبود انواع بیماریهای پوستی نیز مفید است.
این هاله اغلب به رنگ های سرد مانند: سبز،آبی،بنفش و مشتقات این رنگ ها می باشد. همچنین این هاله در کنار دریا فیروزه ای بوده که یکی از رنگ های فوق العاده شفابخش است.
Copyright
خبرنگار حوزه محيط زيست ايرنا روزشنبه براساس اطلاعات دفتر نظارت و بازرسي سازمان حفاظت محيط زيست، درهفته محيط زيست گزارش داد: آسيبهاي زيست محيطي درمقياس جهاني نشان ميدهد كه تمايز بين كشورهاي غني و در حال توسعه باعث ايجاد يك بحران در "بيوسفر" كره زمين شده است.
براين اساس گرم شدن كره زمين و انتشار گازهاي گلخانهاي يكياز تهديدات زيست محيطي در جهان است كه امنيت جهاني را به مخاطره مياندازد.
مصرف سوختهاي فسيلي موجب ايجاد دياكسيد كربن و ديگر گازهاي گلخانهاي ميشود، تجمع و افزايش بيش از حد اين گازها در جو زمين، موجب ايجاد لايه ضخيمي از گاز شده كه همانند پوشش پلاستيكي گلخانهها، از بازگشت حرارت مازاد حاصل از تابش نور خورشيد به سطح زمين به فضا جلوگيري كرده و گرما را در نزديكي سطح زمين نگه ميدارد و همانند گلخانه باعث گرم شدن هواي زمين ميشود.
در اثر بروز اين پديده زيست محيطي، بنا به تخمين دانشمندان دماي كره زمين در طي قرن حاضر بين ۸دهم تا ۳/۵درجه سانتيگراد افزايش مييابد،اين اثر از يكسو موجب بروز تغييرات گسترده آب و هوايي در مناطق مختلف زمين و بروز وقايعي نظير خشكسالي يا بالعكس سيل و طوفانهاي شديد ميشود.
ازسوي ديگر تحقيقات نشان ميدهد، با افزايش سرعت ذوب يخهاي قطبي و بالا آمدن آب درياها و اقيانوسها و به زير آب رفتن بسياري از مناطق ساحلي و اراضي مستعد سرزميني خواهد شد.
دومين نگراني عمده زيست محيطي با تاثيرات فرامرزي، آسيب ديدگي لايه حفاظتي ازن در اطراف جو زمين است.
تحقيقات دانشمندان نشان ميدهد، تركيب گازي كلروفلوئوروكربن ( (CFCكه در صنايع يخچالسازي ، توليد اسپريها و توليد اسفنج كاربرد دارند، تاثير مخرب و كاهندهاي بر ضخامت لايه ازن داشته و حتي موجب ايجاد شكاف در اين لايه ميشود.
براين اساس، پروتكل مونترال شكل گرفت و با توافق بسياري از كشورها ازجمله ايران تنظيم و دولتهاي صنعتي را موظف كرد تا مصرف اين مواد را به نصف كاهش دهند.
كمبود آب شيرين يكي ديگر از تهديدات زيست محيطي جهان است، اگر چه ذخاير آب زمين از ديرباز يك منبع زيستي قابل احياء محسوب ميشود، اما اين ذخاير در سطح جهاني مورد تهديد جدي قرار دارند.
بيش از ۴۰درصد از كشورهاي دنيا به دلايلي چون رشد جمعيت، توسعه كشاورزي و آبياري، آلودگي منابع آب سطحي و زير سطحي و استفادههاي صنعتي با مشكل كم آبي روبرو هستند.
نياز به آب هر ساله حدود ۳/۲درصد افزايش مييابد از اينرو بانك جهاني با تشخيص اين بحران تا قبل از سال ۲۰۰۵حدود ۶۰۰ميليارد دلار در سطح جهان براي افزايش ذخاير آب شيرين و مقابله با خشكسالي هزينه كرد.
از آنجا كه كشور ايران به دليل اينكه عمدهترين رودهايش از جمله ارس، اروندرود، اترك و هيرمند در مرز مشترك با كشورهاي همسايه واقع شده محتاج برنامهريزي خاصي در بهرهبرداري از اين منابع است.
بيابانزايي و كمبود خاك مرغوب نيز از جمله تهديدات زيست محيطي است، مساحت خشكيهاي زمين حدود ۱۳/۴ميليارد هكتار است كه البته همه اين مقدار قابل بهرهبرداري و استقرار نيست و تنها ۲۲درصد از خشكيهاي زمين قابل كشت هستند.
نتايج بررسيهاي علمي نيز بيانگر آن است كه ۱۰تا ۱۱درصد از خاكهاي حاصلخيز جهان به اندازهاي آلوده شدهاند كه احياء مجدد آنها تقريبا غيرممكن است.
همچنين دو سوم از خاك كشورهاي در حال توسعه در آسيا و آفريقا به شدت تخريب شده و بنا به بررسيهاي انجام شده، تخريب و نابودي جنگلها استفاده از روشهاي سنتي در كشاورزي ، آبياري غيراصولي كشتزارها ،استفاده بيرويه از كودهاي شيميايي و آفت كشها و چراي بيرويه دامهاي اهلي در مراتع از عوامل اصلي فرسايش و نابودي خاك به شمار ميآيند.
آلودگي هوا و بارانهاي اسيدي را امروزه تهديد ديگري براي محيط زيست و امنيت جهاني اعلام كردهاند به طوريكه بارانهاي اسيدي هم يكي از اشكال آلودگي هوا بشمار ميروند.
به عنوان مثال ۲۵درصد از جنگلهاي اروپا در اثر بارش بارانهاي اسيدي خسارت ديدهاند.
تحقيقات نشان ميدهد، دفع زبالههاي سمي امروزه تهديد شهرهاي صنعتي و محيط زيست جهان است، در اثر فعاليتهاي صنعتي، مقادير بسيار زيادي زباله صنعتي سمي بوجود ميآيد كه غالبا به هنگام دفن، موجب انتقال آلودگي به محيط زيست ميشوند.
فلزات سمي از قبيل روي، مس، آرسنيك، جيوه همگي براي محيط زيست و حيات موجودات زنده زيانآور هستند، فعاليتهايي چون اكتشاف و استخراج معادن، اصليترين عامل توليد ضايعات فلزي سمي و پسماندهاي معدني بشمار ميروند و غالبا بطور غيراصولي دفع ميشوند.
حمل و نقل مواد سمي خطرناك و دفع غيراصولي آنها نيز يكي از مشكلات عمده محيط زيست در جهان بحساب ميآيند.
در ايران نيز دفع موادي از قبيل ضايعات سموم كشاورزي و آفت كشهاي تاريخ مصرف گذشته، دفع ضايعات اسيدي حاصل از تصفيه دوم روغن، ضايعات پالايشگاهي و بسياري ديگراز پسماندهاي صنعتي كه از گروه ضايعات سمي و خطرناك بشمار ميروند، از مشكلات زيست محيطي كشور محسوب ميشود.
جنگل زدايي و نابودي تنوع زيستي را نيز تهديد زيست محيطي ديگري بيان كردهاند، درختان جزو منابع تجديدشونده محسوب ميشوند اما بشر در طول تاريخ بسياري از جنگلها و درختان را تا نقطه انقراض نسل نابود كرده است.
براين اساس، حذف پوشش جنگلي باعث فرسايش سريع خاك و آلودگي رودها و منابع آبي ميشود، ظرفيت جذب دي اكسيد كربن و توليد اكسيژن كاهش يافته و پديده گرم شدن زمين تشديد ميشود.
همچنين براساس جنگل زدايي به تنوع زيستي كره زمين آسيبهاي جدي وارد ميشود. بدون ترديد ميتوان ادعا كرد كه همه مشكلات زيست محيطي در جهان كه بشر درايجاد آنها نقش دارد، به نوعي تهديد براي تنوع زيستي بشمار ميآيند.
يكي ازعواملی که درکشاورزی بسیارمورد توجه قرارمی گیرد وعامل اصلی نابودی بسیاری اززمین های خاصلخیزکشاورزی وتبدیل آن به مکان های غیرقابل کشت می باشد پدیده فرسایش خاک است.
متاسفانه درکشورما به دلیل توجه بیشتر مسئولان کشوری به بخش صنعت وعدم توجه آنان به بخش کشاورزی ونادیده گرفتن مشکلات آن،باعث شده که این،مسیر قهقرایی،سرعت بیشتری بگیرد.
فرسایش خاک ازجمله نگرانی های عمده زیست محیطی قرن حاضراست. برپایه برآوردهای انجام شده براثرفرسایش خاک سالیانه چندین میلیون هکتارازاراضی کشاورزی جهان به کام نابودی کشیده می شود. برپایه همین برآوردپیش بینی می شودکه تاسال 2010 میلادی یک سوم تا یک پنجم اراضی کشاورزی براثرفرسایش خاک عقیم وغیراستفاده شوند.
فعل وانفعالات فرسایش خاک وجایگزینی تپه های شنی به جای بسترهای حاصلخیزخاک تاسف انگیزاست واین فرآیند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائیان به سمت شهرها می گردد.
یکی ازاساسی ترین مسائلی که باعث فرسایش خاک درایران وجهان شده است مسئله سیلاب هاست.
جنگل هاطی قرنن های طولانی موجب پایداری خاک وذخیره سازی آب ورونق فعالیت های گوناگون کشاورزی بوده اند،ولی به مروروبا ازمیان رفتن تدریجی جنگل ها وپوشش های گیاهی دراین بهسرسبزخداوندی ،جاری شدن سیلاب متداول شده است .
هنگامیکه پوشش جنگلی براثرقطع بی رویه حالت مناسب وتراکمی خودرا ازدست می دهد .خاک آن منطقه به علت کمبود شاخ وبرگ وفاصله ایجاد شده بین آنها دربرابربارانهای شدید ورگبارهای تند بی دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست می دهد وبا کمترین بارش تند،مرگبارترین سیلابها را بوجود می آورد.
با ازبین رفتن پوشش گیاهی ،باران هایی که برسطح خاک می بارد علاوه برشستن خاک وتبدیل شدن به روان آب توانایی نفوذ به داخل زمین را ازدست می دهد .
پیامد بوجود آمدن روان آب وعدم نفوذ آب درخاک،پائین رفتن سفره های آب زیرزمینی است که اصلی ترین منبع آبیاری گیاهان درمناطق خشک است. به مرروزمان آنقدرآب وخاک وجود نخواهدداشت که یک کشاورزبتواند مایحتاج روزانه خودرا به دست آورد. ازاین روپدیده مهاجرت به شهرها شدت بیشتری خواهد گرفت که پیامدهای خاص خودرا به دنبال خواهدداشت.
متاسفانه درکشورما پدیده تخریب جنگل ها روند سریعی را درپیش گرفته است.عریانی بیش ازحد دامنه شمالی کوههای البرزکه درروزگاری نه چندان دورپوشیده ازجنگل وبیشه بوده است اکنون به خاطربی توجهی ما انسان ها درمعرض نابودی کامل قرارگرفته وفرسایش خاک،تراکم حرارتی ناشی ازتغییرات جوی ،کاهش رطوبت وازهمه مهمترتقلیل ونابودی پوشش گیاهی (به علت قطع بی رویه وعدم کاشت همزمان درخت ) ازپیامدهای نامطلوب این بی رحمی انسان نسبت به طبیعت اطراف خود است .
شرایط اقلیمی ووضع کنونی زمین شناسی به گونه ای است که آن را به صورت یک کشورمستعد به فرسایش خاک درآورده است . ولی حقیقت آن است که میزان فرسایش خاک درایران بیش ازمقدارمورد نظرمی باشد.آمارنشان می دهد که تلفات خاک دراثرفرسایش درمملکت ما چندین برابربیش ازمیانگین آن درکشورهای آفریقایی واروپایی است.
فرسایش خاک درایران یک مسیرصعودی داشته وبراساس اطلاعات منتشرشده متوسط سالانه تلفات خاک ناشی ازفرسایش درایران رشد قابل توجهی داشته است.به عقیده عموم کارشناسان مهمترین علت فرسایش خاک عوامل انسانی است.افزایش رشد جمعیت دراین دوران با نرخ سرسام آورآن نیازهای اقتصادی زیادی به دنبال داشته است ودرنتیجه جمعیت نیازبه مکانی برای زندگی دارند وافراد سودجوازاین مورد استفاده کرده وبه تخریبت جنگلها می پردازند.متاسفانه ناتوانی مراکزترویجی دراشاعه فرهنگ استفاده صحیح ازجنگل ها ومراتع براساس اصول علمی وفقدان مدارس آموزش منابع طبیعی کافی برای روستائیان وعشایرازعلل دیگرروند فوق بوده است.
برمبنای دلایل فوق انسان ازطریق افزایش تعداد دام درسطح مراتع وتخریب غیرقانونی جنگل ها ،عدم کاربری صحیح اراضی کشاورزی ،استفاده نادرست ازمنابع آبی وگاهی ازطریق احداث خطوط جاده ای وبهره برداری غلط ازمعادن و... ،فرسایش خاک را ازحالت طبیعی ومعمول خود خارج ساخته وبرآن دامن زده است. علاوه براین می توان به عدم تخصیص بودجه مناسب جهت مبارزه با پیشرفت بیابان ها وهمچنین عدم توجه به حفظ زمین های زیرکشت اشاره کرد.
با نیم نگاهی به تاریخچه کشاورزی کشورهای توسعه یافته،می توان دریافت که این کشورها دارای برنامه ریزی صحیح دربخش کشاورزی بوده وکمبود بودجه بخش صنعت خویش را ازدرآمد های بخش کشاورزی تامین می کنند. کشورهایی مانند آمریکا،فرانسه ،ژاپن ازاین راه علاوه برخودکفایی دربخش کشاورزی دارای صنعتی توسعه یافته نیزهستند.
گفتنی است کشورهند درسال 1975 دارای فرسایش خاکی درحدود5میلیاردتن خاک درسال بوده است وبا حمایت ماهاتما گاندی درسال 1985 موفق به تأسیس دفترملی عمران اراضی هند شدکه هدفش به زیرکشت بردن سالانه 5میلیون هکتارازاراضی بایراین کشوروتبدیل آن به اراضی کشاورزی بود.
این روند شامل گسترش زمین های کشاورزی وگسترش مناطق جنگلی بودکه تاحدبسیارزیادی مانع ازافزایش میزان فرسایش خاک درآن کشورگردید.
