صنعت کهن و 110 ساله قند و شکر کشور اين روزها در حالي با بحران ناشي از واردات بي رويه شکر در سال گذشته دست و پنجه نرم مي کند که بزودي فصل برداشت چغندر قند آغاز خواهد شد و همچنان نزديک به 400 هزار تن محصولات داخلي در انبارهاي واحدهاي توليدي باقي مانده و بازاري براي فروش آنها وجود ندارد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، سال گذشته در حالي 3.5 ميليون تن شکر با کاهش تعرفه به کشور وارد شد که متوسط مصرف کشور در سال چيزي حدود 1.9 ميليون تن و متوسط توليد کشور 1.4 ميليون تن شکر در سال است.
اين حجم واردات در سال گذشته از نظر آماري چهار برابر نياز وارداتي کشور، 10 برابر واردات هر يک از سال هاي 82 و 83 و 3.5 برابر واردات سال 84 است که 400 هزار تن بيش از کل نياز مصرفي يک سال کشور برآورد مي شود.
واردات 3.5 ميليون تن شکر در سال گذشته البته بحرانهاي جدي را براي توليدکنندگان داخلي به همراه داشته است. در حاليکه قيمت تمام شده هر کيلو شکر در کشور چيزي حدود شش هزار و 200 ريال برآورد مي شود اما اين حجم وارد سبب شده که قيمت شکر در حجم بالا در بازار داخلي به کيلويي چهار هزار و 600 ريال برسد و البته توليدکنندگان داخلي بازارهاي خود را از دست بدهند.
به گزارش ايسنا، امکان صادرات شکر به عنوان يک محصول استراتژيک و با توجه به نيازهاي داخلي نيز هيچگاه در ايران فراهم نبوده و از منظر کارشناسان صنعت توليد قند و شکر تمامي عمر خود را در انحصار مطلق دولت بسر برده و تنها در چند سال اخير بخش خصوصي تلاش کرده اماکن حضور خود در اين صحنه را تثبيت کند. در عين حال دولت به منظور رعايت حال توليدکننده و مصرف کننده در سال هاي گذشته سياستهاي مشخصي در قبال توليد قند و شکر داخلي اعمال مي کرد. چه اينکه ارتباط اين صنعت با بخش کشاورزي و توليد چغندر قند از نظر اقتصادي حائز اهميت است و همين جايگاه سبب شده که بيش از 2500 نفر فرصت شغلي دائم و فصلي در کارخانجات و بيش از يک هزار نفر فرصت شغلي در بخش کشاورزي در استان فارس ايجاد شود که حفظ اين فرصتهاي شغلي براي منطقه اي چون استان فارس ضروري است.
دولت در سالهاي 83 و 84 به منظور يکسان سازي قيمت شکر وارداتي و توليد داخلي شکر، اقدام به پرداخت ما بهالتفاوت قيمت بازار با قيمت مصوب خود به کارخانجات کرد تا عملاً ضمن حمايت از مصرف کنندگان، از توليد کنندگان بخش کشاورزي و صنعتي در اين زمينه نيز حمايت کرده باشد.
به گزارش ايسنا، دولت در سال 84 بهاي شکر را براي هر کيلوگرم 5480 ريال تعيين کرده و 1138 ريال نيز براي هر کيلو شکر، يارانه به کارخانجات توليدي پرداخت کرد.
به گفته مهندس مهرزاد نادري مشائي ـ رييس کارخانه قند مرودشت ـ دولت امسال بيش از همه سالها محصولات داخلي را خريداري کرده اما بازار داخلي به دليل حجم بالاي واردات امکان خريد شکر داخلي مازاد بر خريد دولت را ندارد.
وي در گفتوگو با خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، ابراز كرد: دولت سالانه 30 تا 40 درصد محصولات داخلي را خريداري مي کرد و مابقي نيز با خيال راحت به بازار داخلي مي فروختيم و در شهريور و مهرماه هر سال انبار کارخانجات خالي بود و واحدهاي خود را براي بهره برداري جديد آماده مي کرديم، اما امسال دولت حتي چيزي بيش از هر سال از کارخانجات خريداري کرد ولي بازار قدرت خريد مابقي توليدات ما را ندارد.
وي افت قيمت جهاني شکر را عامل ارزان بودن شکرهاي وارداتي دانست و گفت: قيمت تمام شده شکر در اروپا چيزي در حدود 800 تا 850 دلار براي هر تن شکر است اما در ايران قيمت تمام شده شکر کمتر از اروپاست پس بايد بتوانيم با توليدات خارجي حتي در بازارهاي جهاني رقابت کنيم ولي واردات 3.5 ميليون تني شکر در سال گذشته دست توليدکنندگان را بسته است.
او در پاسخ به برخي انتقادات که فرسودگي واحدهاي توليدي، ضعف مديريت و بهره وري پائين را عامل اصلي بحران در صنعت قند و شکر مي دانند، گفت: سيمان و قند قديمي ترين صنايع کشور به شمار مي روند که دانش فني بالائي در کشور دارند و آخرين شگردهاي توليدي در دنيا را نيز مي دانيم.
مشايي گفت: 60 تا 65 درصد هزينه توليد شکر مربوط به خريد چغندر قند و 18 تا 22 درصد هزينه ها مربوط به دستمزد و حدود 15 درصد مابقي مربوط به هزينه هاي مصرفي است بنابراين تعيين نرخ عمده هزينه هاي توليد شکر در ايران در اختيار دولت است. دولت هم، نرخ چغندر تعيين مي کند و هم براي دستمزدها قيمت گذاري مي کند و با اين وجود، هم امکان بازسازي وجود ندارد و هم امکان رقابت.
وي با بيان اينکه فرسودگي کارخانجات مشکل عمده واحدي توليدکننده قند و شکر نيست خاطرنشان کرد: ما مجبوريم هر کيلو چغندر قند را 56 تومان از کشاورز خريداري مي کنيم در حاليکه کارخانجات براي ادامه حيات خود بايد هر کيلو چغندر را 22 تومان خريداري کند. بنابراين دولت به کارخانه قند، يارانه نمي دهد بلکه يارانهها را از طريق کارخانجات قند به کشاورزان پرداخت مي کند.
وي همچنين از قاچاق شکرهاي وارداتي به کشور ترکيه خبر داد و گفت: دولت ترکيه به منظور حمايت از توليد داخلي خود، نرخ شکر را 830 تومان به ازاء هر کيلو تعيين کرده و هم اکنون شکرهاي وارداتي با سرعت بسيار از مرزهاي غربي کشور به ترکيه قاچاق مي شوند.
به گفته رييس کارخانه قند مرودشت، دولت در آستانه برداشت چغندر قند و آغاز به کار دور جديد کارخانجات توليد قند و شکر، هنوز هيچ سياست مشخصي براي قيمت چغندر و قند ندارد.
وي به ايسنا گفت: از فردا که برداشت چغندر و توليد قند و شکر شروع شود، نمي دانيم که چگونه توليدات کشاورزان را بخريم و چگونه شکرهاي توليدي را بفروشيم؟
نادري مشايي با تاکيد بر ضرورت تسريع در سياستگذاري قند و شکر کشور در سال جاري گفت: پيشنهاد ما اين است که دولت مانند سال 84 در اين خصوص اقدام کند. قيمت کف را براي شکر در نظر بگيرد و ما به التفاوت قيمت شکر را نسبت به بازار به کارخانجات پرداخت کند.
وي قيمت تمام شده توليد هر کيلو شکر در سال جاري را 610 تا 620 تومان پيش بيني کرد و گفت: اگر دولت نمي خواهد سياست گذشته را اعمال کند، اجازه بدهد ما خودمان سياستگذاري کنيم و هزينههاي توليد مثل هزينه خريد چغندر و دستمزد را خودمان تعيين کنيم.
وي کمبود نقدينگي ناشي از عدم فروش محصولات توليدي سال گذشته را از مشکلات مهم کارخانجات براي خريد چغندر قند امسال اعلام کرد و گفت: ما در سالهاي گذشته به هنگام کشت چغندر چندين قسط کمک مالي به کشاورزان پرداخت مي کرديم اما امسال هيچ حمايتي جز بذر رايگان از کشاورزان نکردهايم. اين در حاليست هفت هزار تن از محصولات اين کارخانه يعني چيزي معادل 3.9 ميليارد تومان نقدينگي در انبارها باقي مانده است.
وي گفت: براي ادامه حيات در سال جاري ناچاريم که از دولت بخواهيم مابقي محصولات سال گذشته کارخانجات را خريداري کند تا زمينه توليد در سال جاري فراهم شود.
به گزارش ايسنا، رييس کارخانه قند مرودشت در بخش ديگري از اين گفتوگو ابراز كرد: دولت محصولاتي را که سال گذشته از کارخانجات خريداري کرده است، از انبارهاي واحدهاي توليدي خارج نمي کند و عمده واحدها با مشکل انبار براي توليدات جديد خود روبرو هستند.
وي گفت: البته به واحدهاي توليدي ابلاغ شده که انبارهايي با هزينه هاي دولت براي محصولات دولت که در سال گذشته خريداري شده، اجاره کنند اما اين اقدام هم همچنان با ابهام روبروست.
مشايي درباره توليد قند گفت: قند در هيچ جاي دنيا به جز ايران توليد نمي شود، در ايران نيز با وضعيتي که براي دستمزدها وجود دارد، تبديل شکر به قند به صرفه نيست.
وي گفت: برخي از کارخانجات به دليل هزينههاي دستمزد امسال از توليد قند خودداري مي کنند و چون امکان واردات آن هم نيست، احتمال وجود بحران در قند نيز به رغم وجود شکر فراوان در بازار وجود دارد.
رييس کارخانه قند مرودشت همچنين نسبت به وجود مافياي شکر در کشور هشدار داد و گفت: برخي از سياست هاي نادرست در اين حوزه ناشي از تلاش اين مافيا براي اطلاع رساني غلط به مسوولان عالي سياستگذاري است.
به گزارش ايسنا بر اساس آنچه از مسائل مربوط به حوزه صنايع قند و شکر بر مي آيد سياستگذاري اصولي و سريع، حمايت مالي از صنعتگران و خالي سازي انبارهاي واحدهاي توليدي در آستانه فصل برداشت چغندر قند مي تواند ظرفيتهاي بالقوه کشور را فعال ساخته و روند توليد داخلي را انسجام بخشد.
