نگاه محمد باي بوردي، استاد خاك و آب كشور، به رويكرد جديد علم خاكشناسي در سخنرانيي ايشان بسيار جالب و جديد بود. او در سخنراني خويش عنوان كرد كه"خاكشناسي براي بقا و دوام خود ناگزير است كه از كوره راه كشاورزي بيرون بيايد و آزادانه در شاهراه مدیریت محيط زيست كه كشاورزي نيز بخشي سرنوشت ساز از آن است گام بردارد". براستي كه علم خاكشناسي در كشور با كشاورزي عجين شده است و خاكهاي عرصه هاي منابع طبيعي(مرتع، جنگل و بيابان) و محيط زيست مورد بي مهري قرار گرفته اند. همان كه عطا رضايي از موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع در سخنراني خود خواهان تعيين متولي براي پژوهشهاي خاك عرصه هاي خارج از دشتها ومنابع طبيعي شد. متن سخنراني دكتر باي بوردي را عينن در ادامه ميگذرام شايد گره گشاي راه براي دانشجويان رشته خاكشناسي براي انتخاب صحيح مسير در آينده باشد: با سپاسگزاري از دعوت انجمن علوم خاك و اغتنام شركت در همايش، نكات ارايه شده در سخنراني دكتر محمد بابوردي بشرح زيردستهبندي شده بود:
1- با حساب سرانگشتي تعداد دانشجويان رشته خاكشناسي در دانشگاههاي كشور در حدود دو هزار نفر است.
2- در ده سال اخير تعداد متقاضيان تحصيل در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري خاكشناسي در دانشگاههاي امريكا و كانادا 40 درصد كاهش داشته است. تعداد فارغ التحصيلان دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري خاكشناسي در دانشگاههاي انگلستان به زير ده نفر در سال كاهش يافته و اسامي آنان حكايت از مليتهاي آفريقائي و عرب آنهاست. در ده سال اخير با آنكه تعداد مقالات خاكشناسي افزايش يافته ولي فقط نام 15 درصد از نويسندگان اين مقالات به واحد آموزشي و پژوهشي كه نام خاك در ان بكار رفته تعلق دارد و بقيه آنها به رشته هاي ديگر از زمين شناسي تا ميكروبيولوژي تعلق دارند.در دوسال اخير 21 گروه دانشگاهي فيزيك و نه فيزيك خاك در دانشگاههاي انگلستان كه از پيشكسوتان علم فيزيك است، تعطيل شده است.
3- همه اين آمار و مصيبت نامه حاكي از دگرگوني ديدگاهها به خاك است. در ايران با آنكه فقر موجود است ولي خوشبختانه فقر به معني گرسنگي وجود ندارد و تامين 95% از نياز محصولات كشاورزي يك جمعيت هفتاد ميليوني كه 68% آنها نيز شهرنشين شده اند موفقيت قابل تحسيني است. از طرفي با پذيرش عضويت ايران در سازمان تجارت جهاني و پيروي بدون چون و چرا از مقررات آن كه بايستي حداكثر تا هفت سال ديگر پذيرفته و پياده شوند، توليدات كشاورزي ايران فقط در برخي زمينه هاي باغباني و گياهان دارويي مزيت نسبي خواهد داشت و در ساير زمينه ها بعلت يكسان شدن تعرفه ها و حذف يارانه، عملكرد ها و قيمتهاي رقابت پذير با بازار بين المللي وجود نخواهد داشت و اجبارا تن به واردات خواهد داد و از هم اكنون كاربرد واژه خودكفايي را بايد به تاريخ سپرد.
4- اگر علم خاكشناسي مي خواست از صفر شروع شود با توجه به امنيت غذايي در ايران و در كشورهاي صنعتي حتما بعنوان علم جداگانه و در غير ارتباط الزامي با كشاورزي تعريف مي گرديد و شايد هرگز به زير شاخه هاي شناخته شده امروز مانند شيمي خاك، فيزيك خاك، رده بندي خاك، حاصاخيزي و كاني شناسي و... تقسيم نمي گرديد و كوشش بيشتري مي نمود تا با رشته هاي ديگر مانند شيمي، فيزيك، زيست شناسي، اقتصاد، جامعه شناسي و... الفت و پيوند محكمتري ايجاد كند. از طرفي چون خاكشناسي نه تنها به مسائل كاني شناسي ، زمين شناسي، ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي، فيزيكوشيميايي، بيولوژيكي... سازه ها و فرآيندهاي خاك مي پردازد، لذا مانند علوم پايه شيمي يا فيزيك نمي تواند فقط يك رشته از علوم تلقي شود، بلكه گاهي در بطن و گاهي در مرز كليه علوم كه از آنها وام مي گيرد حركت كرده و يك علم بين رشته اي و فرا رشته اي است كه از يك طيف بسيار كلان (رده بندي) تا خرد (نانو)و از يك واكنش تبادلي لحظه اي تا پيدايش چند سانتيمتر خاك در چند قرن و از ذره خاك تا حوضه آبخيز را در آن واحد در بر مي گيرد ولي با تمام اين تفاضيل هنوز نتوانسته است مانند آب وهوا كيفيت مطلوب خود را اعلام كند و در هر شبيه سازي و مدل بازي در حاليكه پيچيده ترين پوسته زنده و آسيب پذير كره زمين است، در ساده ترين حالت بكار گرفته مي شود.
