سازمان حفاظت محيط زيست، "گرم شدن كره زمين"، "كاهش لايه ازن"،"كمبود آب شيرين" ، "بيابان زايي و كمبود خاك مرغوب"، "آلودگي هوا و بارانهاي اسيدي"، "دفع زبالههاي سمي" و "جنگل زدايي و نابودي تنوع زيستي" را بعنوان هفت تهديد زيست محيطي جهان اعلام كرد.
خبرنگار حوزه محيط زيست ايرنا روزشنبه براساس اطلاعات دفتر نظارت و بازرسي سازمان حفاظت محيط زيست، درهفته محيط زيست گزارش داد: آسيبهاي زيست محيطي درمقياس جهاني نشان ميدهد كه تمايز بين كشورهاي غني و در حال توسعه باعث ايجاد يك بحران در "بيوسفر" كره زمين شده است.
براين اساس گرم شدن كره زمين و انتشار گازهاي گلخانهاي يكياز تهديدات زيست محيطي در جهان است كه امنيت جهاني را به مخاطره مياندازد.
مصرف سوختهاي فسيلي موجب ايجاد دياكسيد كربن و ديگر گازهاي گلخانهاي ميشود، تجمع و افزايش بيش از حد اين گازها در جو زمين، موجب ايجاد لايه ضخيمي از گاز شده كه همانند پوشش پلاستيكي گلخانهها، از بازگشت حرارت مازاد حاصل از تابش نور خورشيد به سطح زمين به فضا جلوگيري كرده و گرما را در نزديكي سطح زمين نگه ميدارد و همانند گلخانه باعث گرم شدن هواي زمين ميشود.
در اثر بروز اين پديده زيست محيطي، بنا به تخمين دانشمندان دماي كره زمين در طي قرن حاضر بين ۸دهم تا ۳/۵درجه سانتيگراد افزايش مييابد،اين اثر از يكسو موجب بروز تغييرات گسترده آب و هوايي در مناطق مختلف زمين و بروز وقايعي نظير خشكسالي يا بالعكس سيل و طوفانهاي شديد ميشود.
ازسوي ديگر تحقيقات نشان ميدهد، با افزايش سرعت ذوب يخهاي قطبي و بالا آمدن آب درياها و اقيانوسها و به زير آب رفتن بسياري از مناطق ساحلي و اراضي مستعد سرزميني خواهد شد.
دومين نگراني عمده زيست محيطي با تاثيرات فرامرزي، آسيب ديدگي لايه حفاظتي ازن در اطراف جو زمين است.
تحقيقات دانشمندان نشان ميدهد، تركيب گازي كلروفلوئوروكربن ( (CFCكه در صنايع يخچالسازي ، توليد اسپريها و توليد اسفنج كاربرد دارند، تاثير مخرب و كاهندهاي بر ضخامت لايه ازن داشته و حتي موجب ايجاد شكاف در اين لايه ميشود.
براين اساس، پروتكل مونترال شكل گرفت و با توافق بسياري از كشورها ازجمله ايران تنظيم و دولتهاي صنعتي را موظف كرد تا مصرف اين مواد را به نصف كاهش دهند.
كمبود آب شيرين يكي ديگر از تهديدات زيست محيطي جهان است، اگر چه ذخاير آب زمين از ديرباز يك منبع زيستي قابل احياء محسوب ميشود، اما اين ذخاير در سطح جهاني مورد تهديد جدي قرار دارند.
بيش از ۴۰درصد از كشورهاي دنيا به دلايلي چون رشد جمعيت، توسعه كشاورزي و آبياري، آلودگي منابع آب سطحي و زير سطحي و استفادههاي صنعتي با مشكل كم آبي روبرو هستند.
نياز به آب هر ساله حدود ۳/۲درصد افزايش مييابد از اينرو بانك جهاني با تشخيص اين بحران تا قبل از سال ۲۰۰۵حدود ۶۰۰ميليارد دلار در سطح جهان براي افزايش ذخاير آب شيرين و مقابله با خشكسالي هزينه كرد.
از آنجا كه كشور ايران به دليل اينكه عمدهترين رودهايش از جمله ارس، اروندرود، اترك و هيرمند در مرز مشترك با كشورهاي همسايه واقع شده محتاج برنامهريزي خاصي در بهرهبرداري از اين منابع است.
بيابانزايي و كمبود خاك مرغوب نيز از جمله تهديدات زيست محيطي است، مساحت خشكيهاي زمين حدود ۱۳/۴ميليارد هكتار است كه البته همه اين مقدار قابل بهرهبرداري و استقرار نيست و تنها ۲۲درصد از خشكيهاي زمين قابل كشت هستند.
نتايج بررسيهاي علمي نيز بيانگر آن است كه ۱۰تا ۱۱درصد از خاكهاي حاصلخيز جهان به اندازهاي آلوده شدهاند كه احياء مجدد آنها تقريبا غيرممكن است.
همچنين دو سوم از خاك كشورهاي در حال توسعه در آسيا و آفريقا به شدت تخريب شده و بنا به بررسيهاي انجام شده، تخريب و نابودي جنگلها استفاده از روشهاي سنتي در كشاورزي ، آبياري غيراصولي كشتزارها ،استفاده بيرويه از كودهاي شيميايي و آفت كشها و چراي بيرويه دامهاي اهلي در مراتع از عوامل اصلي فرسايش و نابودي خاك به شمار ميآيند.
آلودگي هوا و بارانهاي اسيدي را امروزه تهديد ديگري براي محيط زيست و امنيت جهاني اعلام كردهاند به طوريكه بارانهاي اسيدي هم يكي از اشكال آلودگي هوا بشمار ميروند.
به عنوان مثال ۲۵درصد از جنگلهاي اروپا در اثر بارش بارانهاي اسيدي خسارت ديدهاند.
تحقيقات نشان ميدهد، دفع زبالههاي سمي امروزه تهديد شهرهاي صنعتي و محيط زيست جهان است، در اثر فعاليتهاي صنعتي، مقادير بسيار زيادي زباله صنعتي سمي بوجود ميآيد كه غالبا به هنگام دفن، موجب انتقال آلودگي به محيط زيست ميشوند.
فلزات سمي از قبيل روي، مس، آرسنيك، جيوه همگي براي محيط زيست و حيات موجودات زنده زيانآور هستند، فعاليتهايي چون اكتشاف و استخراج معادن، اصليترين عامل توليد ضايعات فلزي سمي و پسماندهاي معدني بشمار ميروند و غالبا بطور غيراصولي دفع ميشوند.
حمل و نقل مواد سمي خطرناك و دفع غيراصولي آنها نيز يكي از مشكلات عمده محيط زيست در جهان بحساب ميآيند.
در ايران نيز دفع موادي از قبيل ضايعات سموم كشاورزي و آفت كشهاي تاريخ مصرف گذشته، دفع ضايعات اسيدي حاصل از تصفيه دوم روغن، ضايعات پالايشگاهي و بسياري ديگراز پسماندهاي صنعتي كه از گروه ضايعات سمي و خطرناك بشمار ميروند، از مشكلات زيست محيطي كشور محسوب ميشود.
جنگل زدايي و نابودي تنوع زيستي را نيز تهديد زيست محيطي ديگري بيان كردهاند، درختان جزو منابع تجديدشونده محسوب ميشوند اما بشر در طول تاريخ بسياري از جنگلها و درختان را تا نقطه انقراض نسل نابود كرده است.
براين اساس، حذف پوشش جنگلي باعث فرسايش سريع خاك و آلودگي رودها و منابع آبي ميشود، ظرفيت جذب دي اكسيد كربن و توليد اكسيژن كاهش يافته و پديده گرم شدن زمين تشديد ميشود.
همچنين براساس جنگل زدايي به تنوع زيستي كره زمين آسيبهاي جدي وارد ميشود. بدون ترديد ميتوان ادعا كرد كه همه مشكلات زيست محيطي در جهان كه بشر درايجاد آنها نقش دارد، به نوعي تهديد براي تنوع زيستي بشمار ميآيند.
